હરિવર ! – રમેશ પારેખ


મીરાં કે’ પ્રભુ અરજી થઈને ઊભાં છીએ લ્યો, વાંચો !

પગથી માથાં લગી હાંસિયો પાડી લખિયા વાંક,
આજુબાજુ લખી બળતરા, વચ્ચે લખિયો થાક

ચપટીક ડૂમો લખતાં લખતાં જીવ પડી ગ્યો કાચો

મીરાં કે’ પ્રભુ, બહુ કરચલી પડી ગઈ છે માંહી
અક્ષર કોણ ઉકેલે જેના ઉપર ઢળી હો શાહી ?

વડી કચેરી તમે હરિવર, હુકમ આપજો સાચો.

– રમેશ પારેખ

ન થયા ! – રમેશ પારેખ


આમ અછતા ન થયા આમ ઉઘાડા ન થયા,

હાથ ફૂલોમાં ઝબોળ્યા ને સુંવાળા ન થયા.

સ્વપ્ન તો આંખમાં આવીને રહે કે ન રહે,

ઘેર આવેલ પ્રસંગો ય અમારા ન થયા.

તાગવા જાવ તો – ખોદાઇ ગયા છે દરિયા,

અર્થ શોધો તો – અમસ્થા ય ઉઝરડા ન થયા.

એક વરસાદનું ટીપું અમે છબીમાં મઢ્યું,

ત્યારથી ભેજભર્યા ઓરડા કોરા ન થયા.

સમુદ્ર લોહીમાં ખીલ્યો, ખીલ્યો, ઝૂલ્યો ને ખર્યો,

બળી ‘ગ્યો છોડ લીલોછમ ને ધુમાડા ન થયા.

આજ ખાબોચિયાનાં થાય છે શુકન રણમાં,

તો ય ભાંગી પડેલ જીવને ટેકા ન થયા.

આજ વરસાદ નથી એમ ના કહેવાય, રમેશ,

એમ કહીએ કે હશે, આપણે ભીના ન થયા.

-રમેશ પારેખ

પંખીપણું – કૃષ્ણ દવે


એક પણ વળગણ નથી ને, એટલે તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.
સ્હેજ પણ સમજણ નથી ને, એટલે તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

એ જરૂરી છે જ નહીં કે રોજ એની એ જ ડાળી પર ફરી પાછા જવું, ને આમ મારે-
કોઈ એક જ ઘર અને આંગણ નથી ને, એટલે તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

એક ભીનો આવકારો આંખમાં રોપી લીલીછમ્ રાહ જોતાં વૃક્ષની પાસે જવાનાં-
આવવાનાં કોઈ પણ કારણ નથી ને, એટલે તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

પંથ આખો છે હવાનો એટલે હળવા થવાનો, ને જુઓ આ પંથ માટે-
કોઈ નિયમો કોઈ બંધારણ નથી ને, એટલો તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

આ ગણતરીના લબાચાને અહીં નીચે મૂકીને પાંખ બે વિશ્વાસની

પ્હેરી જરા ઊડી જુએને તો જ- સમજાશે તને કે ક્યાંક આ

પંખીપણામાં એક બે કે ત્રણ નથી ને, એટલે તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

– કૃષ્ણ દવે

મોકલ – કિશોર જિકાદરા


ગુલાબોય મોકલ, ઝુરાપોય મોકલ,

કદી ફૂલ સાથે નિસાસોય મોકલ.

ખુલાસો ભ્રમરનો ભલે મોકલ્યો તેં,

મને પુષ્પનો તું ઇરાદોય મોકલ.

જવાબો જડે છે મને મૌનમાંથી,

હવે તું ધડાધડ સવાલોય મોકલ.

ન મોકલ મને ફક્ત ચિત્રો હૃદયનાં,

કદી લાગણીનો પુરાવોય મોકલ.

લખાવટ નથી જોઈ તારી હજી મેં,

લખીને તું છેવટ નકારોય મોકલ.

નજર એક છેલ્લી જરા હુંય નાખું,

મને વસવસાના હિસાબોય મોકલ.

છતાં તારવાનું તને થાય મન તો,

હલેસુંય મોકલ, તરાપોય મોકલ.

– કિશોર જિકાદરા

તો ધન્ય છો। – ડૉ. મહેશ રાવલ


કૈંક નોખું ધારવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

જાતને અજમાવવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

સ્વાર્થ મેલાં સગપણોની ઔપચારિક ભીડમાં,  

લાગણીને સ્થાપવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।



ગામના પાદરથી લઈને છેક છેવાડા સુધી

વહાલને વિસ્તારવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

એક ડફણે હાંકવા નીકળ્યા છે સૌને ઠાઠથી,

એમને પડકારવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।



બહુ હઠીલી જાત છે, વળગ્યા પછી છૂટે નહીં,

એ અહમ્.ને નાથવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

મોટા ભાગે છાવરે છે સૌ અસત્યોને છતાં

સત્યને સ્વીકારવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

માત્ર અંધારું જ આવ્યું જેમના ભાગ્યે ‘મહેશ’

એ ખૂણા અજવાળવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

– ડૉ. મહેશ રાવલ

તારી આંખમાં – ઉષા ઉપાધ્યાય


મારી નજરુંના નાજુક આ પંખીના સમ
એનું આખ્ખું આકાશ તારી આંખમાં…

અમથા અબોલાની ઉજ્જડ આ વેળામાં
પથ્થરિયા પોપટ શા રહીએ,
થોડી વાતોનો ઢાળ તમે આપો તો સાજનજી
ખળખળતા ઝરણાં શા વહીએ,
ટોળાબંધ ઊડતાં આ સાંભરણના સમ
એનું આખ્ખું આકાશ તારી આંખમાં…

સાંજુકી વેળાનું ઝરમરતું અંધારું
મ્હેકે જ્યાં મોગરાની ઝૂલમાં
હળવે આવીને ત્યારે કહેતું આ કોણ
મને બાંધી લે અધરોનાં ફૂલમાં,
ને પછી, પાંપણિયે ઝૂલતા આ સૂરજના સમ
એનું આખ્ખું આકાશ તારી આંખમાં…

– ઉષા ઉપાધ્યાય

ગુજારે જે (ગઝલ) – બાળાશંકર કંથારિયા


ગુજારે જે શિરે તારે જગતનો નાથ તે સ્હેજે,

ગણ્યું જે પ્યારું પ્યારાએ અતિ પ્યારું ગણી લેજે.

દુનિયાની જૂઠી વાણી વિષે જો દુઃખ વાસે છે,

જરાયે અંતરે આનંદ ના ઓછો થવા દેજે.

કચેરી માંહી કાજીનો નથી હિસાબ કોડીનો,

જગતકાજી બનીને તું વહોરી ના પીડા લેજે.

જગતના કાચના યંત્રે ખરી વસ્તુ નહીં ભાસે,

 ન સારા કે નઠારાની જરાયે સંગતે રહેજે.

રહેજે શાંતિ સંતોષે સદાયે નિર્મળે ચિત્તે

દિલે જે દુ:ખ કે આનંદ કોઈને નહીં કહેજે.

વસે છે ક્રોધ વૈરી ચિત્તમાં તેને તજી દેજે,

ઘડી જાયે ભલાઈની મહાલક્ષ્મી ગણી લેજે.

રહે ઉન્મત્ત સ્વાનંદે ખરું એ સુખ માની લે,

પીએ તો શ્રીપ્રભુના પ્રેમનો પ્યાલો ભરી લેજે.

કટુ વાણી સુણે જો કોઈની, વાણી મીઠી ક્હેજે,

પરાઈ મૂર્ખતા કાજે મુખે ના ઝેર તું લેજે.

અરે પ્રારબ્ધ તો ઘેલું રહે છે દૂર માગે તો,

ન માગે દોડતું આવે ન વિશ્વાસે કદી રહેજે.

અહો શું પ્રેમમાં રાચે નહીં ત્યાં સત્ય પામે તું?

અરે તું બેવફાઈથી ચડે નિંદા તણે નેજે.

લહે છે સત્ય જે સંસાર તેનાથી પરો રહેજે,

અરે એ કીમિયાની જો મઝા છે તે પછી કહેજે.

વફાઈ તો નથી આખી દુનિયામાં જરા દીઠી,

વફાદારી બતા’વા ત્યાં નહીં કોઈ પળે જાજે.

રહી નિર્મોહી શાંતિથી રહે એ સુખ મોટું છે,

જગત બાજીગરીનાં તું બધાં છલબલ જવા દેજે.

પ્રભુના નામનાં પુષ્પો પરોવી કાવ્યમાળા તું,

પ્રભુની પ્યારેી ગ્રીવામાં પહેરાવી પ્રીતે દેજે.

કવિરાજા થયો શી છે પછી પીડા તને કાંઈ?

નિજાનંદે હમેશાંઃ ‘બાલ’ મસ્તીમાં મઝા લેજે.

–  બાળાશંકર કંથારિયા

અનહદ અપાર વરસે ! – નયના જાની


આ ધોધમાર વરસે, ચોમેર ધાર વરસે;

હું કેટલુંક ઝીલું? અનહદ અપાર વરસે !

ના શ્રાવણી અષાઢી વરસાદના દિવસમાં,

એ તો અકળ અમસ્તું બસ વાર-વાર વરસે।

ભીંજાઉં ન્હાઉં ડૂબું આઘે તણાઉં એવું.

આ નેહના ગગનનો સઘળોય સાર વરસે।

હા જો કહું તો વરસે, ના પણ કહું તો વરસે,
કંઈ ના કહું તો આવી આવી ધરાર વરસે,

છલકી જવાય એવું કે છોળ થઈ જવાતું,
ઘેઘૂર ને ઘૂઘવતો એવો ખુમાર વરસે।

–  નયના જાની

નેજવાંની છાંય તળે – હરિકૃષ્ણ પાઠક


નેજવાંની છાંય તળે બેઠો બુઠાપો
એનું ઝાડ જેમ ઝૂલ્યું છે મન,
કરચલીએ કરમાયાં કાયાનાં હીર,
તોય ફુલ જેમ ખૂલ્યું છે મન

આંગણામાં ઊગ્યો છે અવસરનો માંડવો
ને ફરફરતો તોરણનો ફાલ,
એવું લાગે રે ઘડી ઊગી છે આજ ફરી,
વીતેલી રંગભરી કાલ !

છોગાની શંકાએ માથે ફેરીને હાથ,
ખોળે ખોવાયેલું ગવન
ઠમકાતી મંદ ચાલ ઘરમાં ને બારણે
ને છલકાતું એ જ નર્યું રૂપ

કંકુના પગલાંમાં મ્હોરી ગૈ વાત,
જેને રાખી’તી માંડ માંડ ચૂપ !
સમણાંને સાદ કરી, હુક્કો મંગાવ્યો જરી,
ઘૂંટ ભરી પીધું ગગન !

નેજવાંની છાંય તળે બેઠો બુઢાપો
એનું ઝાડ જેમ ઝૂલ્યું છે મન

– હરિકૃષ્ણ પાઠક

ચાલી ગયું – હર્ષવી પટેલ


સત્યને મન શોધતું’તું, છળ તરફ ચાલી ગયું
જાણે એક તરસ્યું હરણ મૃગજળ તરફ ચાલી ગયું

જેને હોંકારો મળ્યો નહિ એ બધી ઊર્મિનું ધણ
બસ, હૃદયથી નીકળી કાગળ તરફ ચાલી ગયું

કાંકરીની જેમ વર્તે છે ભીતર તારું સ્મરણ
કંઈ વમળ થઈ વિસ્તર્યું, કંઈ તળ તરફ ચાલી ગયું

કોઇએ મારી ખુશી બાબત પૂછી લીધું જરા
ઘ્યાન મારું તો તરત ઝાકળ તરફ ચાલી ગયું.

દુઃખ નથી કે – કલ્પનાના દુઃખમાં આખું આયખું
સુખ નહીં તો સુખ વિશે અટકળ તરફ ચાલી ગયું.

– હર્ષવી પટેલ

‘હું મજામાં છું.’ – પારુલ ખખ્ખર


ગીતા પર હાથ રાખીને કહું છું, ‘હું મજામાં છું’
સમયને માન આપીને કહું છું, ‘હું મજામાં છું.’

મળે જો કોઈ ઓચિંતું અને એ ‘શું થયું’ પૂછે,
તરત એ વાત કાપીને કહું છું, ‘હું મજામાં છું.’

મજામાં છો તમે એવો દિલાસો હું મને આપું,
પછી તો રાત જાગીને કહું છું, ‘હું મજામાં છું.’

‘નથી ગમતું, નથી ગમતું’ સતત એવું કહે ત્યારે,
સ્વયંને આંખ કાઢીને કહું છું, ‘હું મજામાં છું.’

મજામાં રહી શકાતું હોય છે જો ગાંઠ વાળો તો
હું એવી ગાંઠ વાળીને કહું છું, ‘હું મજામાં છું.’

– પારુલ ખખ્ખર

સમજાવ આંખને – ડૉ. મનોજ જોશી ‘મન’


હવેથી એક પણ સપનું ઘડે નહીં,
જરા સમજાવ આંખોને ! રડે નહીં.

ખબર નહીં આ પવનને વેર શું છે ?
તને અડક્યા પછી અમને અડે નહીં !

જરા શરમાળ છે પીડા અમારી,
અમસ્તી એમ એ નજરે ચડે નહીં.

વધે તો આંખ કે દિલમાં રહે બસ,
તરસ ક્યારેય દરિયામાં પડે નહીં !

ખરેખર ક્યાંય ખોવાયું નથી એ,
ઘણું શોધ્યાં પછી પણ જે જડે નહીં.

 - ડૉ. મનોજ જોશી 'મન

થોડું અંગત અંગત – પ્રફુલ્લા વોરા


ચાલ, હવે પડછાયા છોડી જીવીએ થોડું અંગત અંગત,
ટોળાનો પરિવેષ મૂકી વિસ્તરીએ થોડું અંગત અંગત.

ખાલીપાનો દરિયો ઘૂઘવે આંખોના ઊંડા કોતરમાં,
જામ દરદના ભરતાં ભરતાં ડૂબીએ થોડું અંગત અંગત.

ફૂલોની રંગત છે આજે, રેશમ જેવી મહેક હવાની,
કાંટાનો વિસ્તાર ભૂલીને ફરીએ થોડું અંગત અંગત.

ચારે બાજુ દર્પણ મૂક્યાં, ચારે બાજુ ચહેરાઓ છે,
મહોરાં-બુરખા ઓઢી લઈને ભૂલીએ થોડું અંગત અંગત.

મૃગજળનો વિસ્તાર ભલે ને ‘તું’ ને ‘હું’ની આજુબાજુ,
પણ વરસાદી મોસમ જેવું મળીએ થોડું અંગત અંગત.

– પ્રફુલ્લા વોરા

જાગ જો જાગી શકે – હેમંત પુણેકર


જાગ જો જાગી શકે
તાગ જો તાગી શકે

આપવા આતુર છે એ
માગ જો માગી શકે

કેદ છે આખું જગત
ભાગ જો ભાગી શકે

સ્વપ્નનો ઢગલો થયો
દાગ જો દાગી શકે

ખુશ નથી તો શું થયું?
લાગ જો લાગી શકે

બહાર ભીતર એક છે
તાગ જો તાગી શકે

– હેમંત પુણેકર

તું સો વરસનો થાજે! – સ્નેહી પરમાર


માંગી નથી અમરતા, તું સો વરસનો થાજે!
આવ્યો છે યાદ કરતાં,તું સો વરસનો થાજે!

દેવોને પણ જે દુર્લભ, તે સાચવી બતાવી
સ્વભાવની સરળતા, તું સો વરસનો થાજે!

કોઈનું દુઃખ નિહાળી છોડી દીધાં સિંહાસન
આંખોના હે ફિરસ્તા, તું સો વરસનો થાજે!

કોઈને ખાલી હાથે કાઢ્યા નથી કદાપિ
ખેતર ભણીના રસ્તા, તું સો વરસનો થાજે!

સ્નેહી જીવે સત્તાવન અથવા જીવે સત્તાણુ
એની ગઝલના મક્તા,તું સો વરસનો થાજે!

– સ્નેહી પરમાર

ચાની વાત – ડૉ.મનોજ જોશી ‘મન’


તું ‘હા’ની વાત કર કે પછી ‘ના’ની વાત કર,
બન્ને હું સાંભળીશ ! પ્રથમ ચાની વાત કર !

જે સ્થાને કપ-રકાબીથી જીવતી છે જિંદગી!
બીજા બધાય સ્થળને મૂકી, ત્યાંની વાત કર !

હેઠે મૂકી દે ‘ઓહ’ અને ‘હાય-હાય’ તું !
ચાને લગાવ હોઠે ને આહા ! ની વાત કર.

પહેલેથી છેક છેલ્લે સુધી વર્ણવી મેં ચા !
એણે મને કહ્યું’તું કે જલસાની વાત કર !

દુનિયામાં બે જ વાત હું સાર્થક ગણું છું દોસ્ત !
કાં ચાની વાત કર કાં પછી ‘મા’ની વાત કર !

~ડૉ.મનોજ જોશી ‘મન’
(વિશ્વ ચા દિવસ નિમિત્તે)

ચારેબાજુ રાજીપો – શિવજી રુખડા


દર્દો સાંભળનારા હો તો ચારેબાજુ રાજીપો છે,

હોંકારો દેનારા હો તો ચારેબાજુ રાજીપો છે.

આવો, આવો એમ કહીને ઉમળકાથી દોડી આવે,

એવા જ્યાં ઉતારા હો તો ચારેબાજુ રાજીપો છે.

બોજ બીજાનો ઉપાડીને રાજી થઈ પોતાનો સમજે,

એવા પણ સધિયારા હો તો ચારેબાજુ રાજીપો છે.

પાડોશીનું સુખ જોઈને બાજુવાળા સૌ હરખાતાં,

સુખો જ્યાં મજિયારા હો તો ચારેબાજુ રાજીપો છે

પાંપણથી હો નીતરતાં ને કોમળતાનો હો સરવાળો,

વ્હાલપના ફુવારા હો તો ચારેબાજુ રાજીપો છે.

– શિવજી રૂખડા

આકરું


આ ધારામાં વહેવું ઘણું આકરું છે,
કશું પણ ન કહેવું ઘણું આકરું છે.

બધા બુધ્ધિમાનોની વચ્ચે અહીં પર,
ખરેખર તો રહેવું ઘણું આકરું છે.

ભૂજાઓને બાંધી સમંદરમાં પડવું,
અને એમાં તરવું ઘણું આકરું છે.

સમજમાં ન આવે એવી વાત પર પણ,
સમાધાન કરવું ઘણું આકરું છે.

બાંધીને પાટા બધા જેમ આંખે ,
ચાલ્યા જ કરવું ઘણું આકરું છે.

મળે નૈ મથામણ પછી તોડ એના,
વિચારોમાં રહેવું ઘણું આકરું છે.

માંગ્યુ મરણ ”સ્તબ્ધ” મળતું નથી જ્યાં,
જીવતું ય રહેવું ઘણું આકરું છે.

– કૌશલ શેઠ

સમજી જા – ચિનુ મોદી


અધમણ અંધારું ઘેરાયું, સમજી જા
ચન્દ્રબિંબ જળમાં દેખાયું, સમજી જા
મુઠ્ઠી વાળી ભીંતો ભાગી શેરી વચ્ચે
માથા સાથે ધડ છેદાયું, સમજી જા.

નભની આ ગેબી વાણી છે, સમજી જા
પળ પોતે પણ પટરાણી છે, સમજી જા
દરિયા જેવો દરિયો લાગે આ બીધેલો
ગિરિવર ભેજ્યાં આ પાણી છે, સમજી જા.

પડછાયાનું ટોળે વળતું ધણ છે, સમજી જા
સાંજ પડી પણ ધીખતું રણ છે, સમજી જા
મઝધારેથી તટ પર આવી તૂટી ગયું છે
મોજું ક્યાં છે, જીવતું જણ છે, સમજી જા.

બુઠ્ઠું, બોથડ, ધાર વગરનું શસ્ત્ર થયું છે, સમજી જા
જીર્ણ શીર્ણ ચોમેર ફાટલું વસ્ત્ર થયું છે, સમજી જા

–  ચિનુ મોદી

મારું ઘર – ગાયત્રી ભટ્ટ


રોજ મેળો ભરાય મારે મેડે
રે સૈ ! મારું ઘર તો છલોછલ…
વળી ઉપરથી કોઈ રાગ રેડે
રે સૈ ! મારું ઘર તો છલોછલ…

ક્યાંક છમછમ સૂણું તો ક્યાંક વેણુ
હવે મીઠું લાગે છે મને મે’ણું
કોઈ ગમતીલું રમતીલું છેડે
રે સૈ ! મારું ઝાંઝર છલોછલ…
રોજ મેળો ભરાય મારે મેડે…

કોણ આવ્યું ને કોણ નહીં આવ્યું
મને એવું ગણતાં ન જરી ફાવ્યું
અહીં ટીપું છલકાય આપમેળે
રે સૈ ! મારું અંતર છલોછલ…
રોજ મેળો ભરાય મારે મેડે…

મારા મેડા પર આભ ઝૂકી જાતું
મને ચાંદરણું લાગ રાતું રાતું
હાય ! રાજગરો રાતે છંછેડે
રે સૈ ! મારું ભીતર છલોછલ…
રોજ મેળો ભરાય મારે મેડે…

– ગાયત્રી ભટ્ટ

ઇમારત – ચિનુ મોદી


એક ઇમારત બંધ પડી છે
અધ્ધર, આભે ઊંચી
એની નથી જ જડતી કૂંચી –

કઈ સદીઓથી હવા બંધ છે
દીવાલ વચ્ચે કેદ;
અંધારાએ સંતાડ્યા છે
કૈંક જનમના ભેદ –
પડછાયામાં હોડી ડૂબી
વાત મને એ ખૂંચી
એક ઇમારત બંધ પડી છે
અધ્ધર, આભે ઊંચી…

બંને પાંખો વીંઝી પંખી
નભ લગ પહોંચે રોજ
મેં કૂંચીનું પૂછ્યું તો કહે
એ જ ચાલતી ખોજ
હાથવગી કૂંચી બનતી તો
વધે ઇમારત ઊંચી
એક ઇમારત બંધ પડી છે
અધ્ધર, આભે ઊંચી…
– ચિનુ મોદી

આધુનિક દ્રૌપદીની અભિપ્સાનું ગીત – ગાયત્રી ભટ્ટ


આંખો સામે તરે ખભો ને મનમાં માથું ઢળે
“સખી !” કહી બોલાવે એવો એક સખા જો મળે !

કદી કોઈને કહી નથી કંઈ એવી અઢળક વાતો
અંદર બહાર ઊગીને આથમતી જાતી રાતો
જાત ઉલચું આખી ત્યારે તળિયે ટાઢપ વળે
“સખી !” કહી બોલાવે એવો એક સખા જો મળે !

સાચેસાચ્ચું કહી દેવામાં લાગે છે બહુ બીક
એ જો સામે હોય નહીં તો કશું ન લાગે ઠીક
એકલબેઠું મન બિચ્ચારું મૂંઝારાને મળે
“સખી !” કહી બોલાવે એવો એક સખા જો મળે !

મુઠ્ઠી જેવડી છાજલી મારી એ કેવો મસમોટો
ડાબે જમણે ડોક ધરું તો જડે ન એનો જોટો
નથી સમાતો આ આંખોમાં સપનું ક્યાંથી ફળે ?
“સખી !” કહી બોલાવે એવો એક સખા જો મળે !

સમજી જા – ચિનુ મોદી


અધમણ અંધારું ઘેરાયું, સમજી જા
ચન્દ્રબિંબ જળમાં દેખાયું, સમજી જા
મુઠ્ઠી વાળી ભીંતો ભાગી શેરી વચ્ચે
માથા સાથે ધડ છેદાયું, સમજી જા.

નભની આ ગેબી વાણી છે, સમજી જા
પળ પોતે પણ પટરાણી છે, સમજી જા
દરિયા જેવો દરિયો લાગે આ બીધેલો
ગિરિવર ભેજ્યાં આ પાણી છે, સમજી જા.

પડછાયાનું ટોળે વળતું ધણ છે, સમજી જા
સાંજ પડી પણ ધીખતું રણ છે, સમજી જા
મઝધારેથી તટ પર આવી તૂટી ગયું છે
મોજું ક્યાં છે, જીવતું જણ છે, સમજી જા.

બુઠ્ઠું, બોથડ, ધાર વગરનું શસ્ત્ર થયું છે, સમજી જા
જીર્ણ શીર્ણ ચોમેર ફાટલું વસ્ત્ર થયું છે, સમજી જા

–  ચિનુ મોદી

જાણે કળાયલ નાચે છે મોર ! – નિરંજન રાજ્યગુરુ


પંખીની નાતમાં આવ્યો તહેવાર
જામી હરિફાઈ નર્તન ને ગાનની,
કોણ વધુ રૂપાળું, કોણ ગાય મીઠું
ને કોને સમજાય વાત સાનની ?
સાંભળીને કાગભાઈ થૈ ગ્યા તૈયાર
એણે કમ્મર કસી ચારે કોર….. જાણે કળાયેલ નાચે છે મોર…

છાણ ઘસી ઉજળી કીધી છે કાય
માથે ચૂનાને પાણીએ નાયો,
ખોંખારી ખોંખારી કંઠ કીધો છે સાબદો
જાણે કોકીલનો જાયો,
મોરલાના પીંછડા વીણી વીણીને ગૂંથ્યો
ગજરો ને ખેંચ્યા છે દોર… આજ કળાયેલ નાચે છે મોર…

ચકલાંના પીંછાની કલગી ચોટાડી
ને બગલાના પગ લીધા માગી,
કાગડીને ક્યે કે તું મલપંતી હાલ્ય
તારો લાડો બન્યો છે વરણાગી,
કાબર, લેલાં ને તેતરડા છે ભેળા
સૂર પૂરાવે ગીતડાં કલશોર… આજ કળાયેલ નાચે છે મોર…

જોવા આવેલ નૃત્યઘેલા સૌ મરમી
નિર્ણય લ્યે લાગે ના વાર,
આવું ને આટલું સુંદર નથી રે કોઈ
આયોજન કાચું નૈં લગાર,
સંમત થ્યું બોર્ડ, આની જડશે નૈં જોડ
આને દઈ દ્યો એવોર્ડ,
આમ લાગી પસંદગીની મ્હોર… આજ કળાયેલ નાચે છે મોર…

સાચુકલો મોરલો બેઠો ઉદાસ
ઈ તો થઈ ગ્યો નપાસ
ને પપ્પુ થ્યો પાસ
ઢેલ રિસાણી, ક્યે કે કાગ ચોર,
પણ કળાયલ કાગ થિયો મોર…
ઈ તો નાચ્યો થઈ કળાયેલ મોર… આજ કળાયેલ નાચે છે મોર…

ઝળહળે છે જે સતત, એ કોણ છે ? – મુકુલ નાણાવટી


એ ન ચાલે, ચાલવા યે દે નહીં
એકપણ પગલું ગલત, એ કોણ છે ?

ખર ખબર કે છે ન ખત, એ કોણ છે ?
તોય છું જેનામાં રત, એ કોણ છે ?

ઝળહળે છે જે સતત, એ કોણ છે ?
ને નથી જે હસ્તગત, એ કોણ છે

હાથમાંથી દોર સરકે એ સમે
હાથ ઝાલી લે તરત, એ કોણ છે ?

આમ તો છે આવવા આતુર પણ
આકરી મેલે શરત, એ કોણ છે ?

– મુકુલ નાણાવટી